Op zoek naar informatie over een psychische klacht of aandoening?

Klik hier voor een A-Z overzicht van enkele belangrijke psychische klachten »

Tijd om normaal te doen over psychische problemen

Wat zijn de risicofactoren?

Een psychose kan door diverse zaken worden veroorzaakt. Altijd gaat het om een verstoring in de werking van de hersenen

Middelen- of medicijngebruik kan het ontstaan van wanen in de hand werken. Bepaalde drugs, zoals LSD of paddo’s, worden net ingenomen met als doel hallucinaties (een trip) te veroorzaken. Dit is echter niet onschuldig en kan tot een psychose leiden. De laatste decennia zijn ook de werkzame stoffen in cannabis zo sterk geworden dat ze een psychose kunnen veroorzaken.

Bepaalde medische aandoeningen kunnen een effect hebben op de hersenen en zo psychosen veroorzaken. Voorbeelden daarvan zijn een hersentumor of epilepsie.

Ook een depressie, een manie, oververmoeidheid en uitputting kunnen een psychose veroorzaken. Schizofrenie is een ziekte waarbij mensen ofwel langdurig in een psychose zitten of regelmatig psychotische opstoten krijgen. 

Stress is vaak een factor die bij gevoelige personen een psychose kan triggeren.

Wat kun je zelf doen?

Heb je een psychose doorgemaakt, zoek dan zo snel mogelijk hulp. Zo kunnen de oorzaken achterhaald worden en kan je geholpen worden een volgende psychotische opstoot te vermijden. 

Gezonde leefgewoonten zijn erg belangrijk om een terugkeer van de psychose ter vermijden: zorg voor een regelmatig leven en een goed ritme in waken en slapen. Vermijd omgevingen waar veel spanningen heersen en zoek manieren om beter met stress om te gaan. Vermijd het gebruik van middelen die een psychose kunnen uitlokken.

Probeer te achterhalen wat bij jou een psychose kan uitlokken en leer de signalen van een nieuwe psychose herkennen. Neem zo snel mogelijk contact op met je huisarts of psychiater als het mis dreigt te gaan.

Zoek iemand die je vertrouwt en met wie je over je ervaringen en gevoelens kan praten. Maak met je omgeving en je arts een noodplan voor het geval een nieuwe psychose toeslaat.

Hoe wordt het behandeld?

Belangrijk voor de behandeling van een psychose is te weten waardoor ze opgewekt wordt. Wordt ze bijvoorbeeld veroorzaakt door het gebruik van middelen of medicijnen, dan moet je eerst stoppen met het gebruik van deze middelen. In een aantal gevallen kunnen de psychotische verschijnselen dan verdwijnen. 

Bepaalde medicijnen (antipsychotica) kunnen de symptomen van de psychose wat terugdringen. Ze helpen om helderder te denken. Antipsychotica hebben helaas vaak vervelende bijwerkingen, waardoor mensen het vaak moeilijk vinden om het gebruik ervan vol te houden. Bij 10 tot 30 procent van de mensen werken antipsychotica niet of onvoldoende. Zomaar stoppen met antipsychotica houdt alleszins een risico in. Lees daarover meer in de volgende link.

Een psychose doormaken is bijzonder angstaanjagend. Therapie kan helpen om deze ervaring te boven te komen. Verder kan therapie helpen om sneller de eerste signalen van een dreigende psychose te zien en uitlokkende situaties te vermijden.

Wat is het?

De term "psychose" dekt vele ladingen: mensen kunnen te maken hebben met klachten op vlak van waarneming of inhoud van denken, en/of het formele denken, en/of psychomotore armoede of onrust:

Een persoon die een psychose doormaakt, kan vaak moeilijk een onderscheid meer maken tussen zaken die van buitenaf komen en zaken die zich in zijn innerlijke beleving afspelen. Hij of zij heeft soms bepaalde wanen of hallucinaties. Het kan ook zijn dat hij erg verward is in zijn denken en handelen. 

Een psychose kan kortdurend en eenmalig zijn of regelmatig terugkeren. In beide gevallen is de ervaring erg schokkend en onrustwekkend. Waar vroeger nogal wat pessimisme was bij hulpverleners over het verloop van een psychose, komt nu het "herstel" meer op de voorgrond als toekomstperspectief. Kijk dus zeker ook eens op deze website.

Waan

Van wanen spreken we als iemand hardnekkige denkbeelden heeft die niet met de werkelijkheid overeenkomen. Meestal staat de persoon zelf centraal in deze waan. Enkele typische wanen zijn: 

  • Achtervolgingswaan: mensen denken dat ze achtervolgd worden of het slachtoffer zijn van een complot.
  • Identiteitswaan of grootheidswaan: mensen denken bijvoorbeeld dat ze een afgezant van God zijn of de president van de Verenigde Staten.
  • Betrekkingswaan: mensen denken dat bepaalde gebeurtenissen, zoals berichten op de televisie of radio, speciaal voor hen bedoeld zijn.
  • Erotomane waan: mensen zijn ervan overtuigd dat een bepaalde persoon verliefd is op hen maar dat niet durft te uiten. Elk onschuldig signaal wordt geïnterpreteerd als een verborgen romantische boodschap. Dat is vaak het geval bij stalkers (van beroemde personen bijvoorbeeld). 

Hallucinaties

Van hallucinaties spreken we als mensen zaken horen, zien, ruiken, voelen… die er niet zijn. De meest voorkomende hallucinatie is stemmen horen. Deze stemmen kunnen commentaar en advies geven en soms ook (gevaarlijke) opdrachten geven.

Het verwarde gedrag van mensen in een psychose uit zich in bijvoorbeeld te snel, te langzaam of chaotisch denken. De gedachten kunnen erg onsamenhangend zijn, zodat de omgeving er niets meer uit kan opmaken. In een aantal gevallen kunnen mensen met een psychose zich ook heel vreemd gaan bewegen, ze rennen bijvoorbeeld rond in kringetjes, of ze bewegen helemaal niet meer.

Een getuigenis

Een getuigenis van Wilma Boevink over haar psychose vind je hier.

Leeswijzer

  • Psychose beter begrijpen. – B. De Rouck – ISBN 9789058268518
  • Tegen de tijdgeest: terugzien op een psychose. – E. Tellegen; e.a. –
    ISBN 9789075483505
  • In gesprek met psychose: Verbindende Gesprekstechniek, praktische handleiding om in contact te komen en te blijven met psychotische mensen. – J. Tielens – ISBN 9789058982179
  • Hersenspinsels: waarom we dingen zien, horen en denken die er niet zijn. – A. Aleman – ISBN 9789045017266
  • Het blauwe kind. – H. Bauchau – ISBN 9789085422600
  • Stemmen horen.  – I. Sommer – ISBN 9789460033018
  • Na het bidden ga ik dood. Een verhaal over een bizzare psychose. - Karin den Oudsten - ISBN 9789048413768
  • Angst en Onrust - Een waargebeurd verhaal over een psychose. - Karin den Oudsten - ISBN 9789048420674

Sommige van deze boeken zijn hier te ontlenen